АБЛОМ — архітэктурны профіль рознага папярочнага сячэння (палічка, гусёк, вал, выкружка і інш.); найбольш пашыраны ў ордэрнай архітэктуры.

АБРЫС — агульны чарцёж плана будынка.

АДРАДЖЭННЕ (Рэнесанс) — эпоха ў духоўным развіцці краін Еўропы, пераходная ад сярэдневяковай культуры да культуры Новага часу (14 — 1-я палавіна 17 ст.). Асноўны ідэйны змест Адраджэння, якое мела антыфеадальную накіраванасць, складаў гуманізм, свецкі светапогляд, навуковыя веды. У культуры і мастацтве на першы план выходзяць чалавечая асоба і рэальны свет.

АЖУР — арнаментальная скразная накладная разьба.

АКАНТ — арнаментальна-дэкаратыўны элемент у выглядзе зубчастага ліста аднайменнай расліны (пашырана ў Міжземнамор'і).

АКРАТЭРЫЙ — упрыгожанне вуглоў франтона, атыка ці карніза скульптурай, пальметамі, вазамі, абеліскамі і інш.

АЛТАР — ахвярнік, найважнейшая частка хрысціянскага храма, размешчаная звычайна ў апсідзе. Адрозніваюць галоўны алтар і бакавыя, прысвечаныя якім-небудзь святым.
У касцёлах — дэкаратыўная сценка, мастацкі аформленая скульптурай, жывапісам, разьбой ці лепкай, творамі дэкаратыўнапрыкладнога мастацтва.

АЛЬКЕЖ — вуглавая вежападобная прыбудова да будынка самастойнага аб'ёмнага вырашэння, звычайна завершаная купалам ці шатром.

АМБОН (казальніца) — узвышанае месца ў храме (трыбуна ці кафедра) перад алтаром, адкуль чытаюць тэксты з Бібліі, прамаўляюць казанні. Высунутая паўкруглая частка салеі насупраць царскіх варот. У праваслаўных храмах сімвалізуе камень каля Гроба Гасподняга, які быў адвалены анёлам і з якога ён абвясціў пра ўваскрэсенне Ісуса Хрыста. Звычайна вылучаны дэкаратыўна-мастацкай апрацоўкай.
У касцёлах сімвалізуе Ноеў каўчэг (карабель, лодку).

АМПІР — стыль у архітэктуры і мастацтве 1-й трэці 19 ст., які завяршыў развіццё класіцызму. Вызначаецца арыентацыяй на антычнае дойлідства Грэцыі і Рыма, яго больш архаічныя ўзоры; выкарыстаннем масіўных дарычных і тасканскіх порцікаў, ваеннай эмблематыкі на вялікіх нерасчлянёных плоскасцях сцен. У дэкоры пераважаюць егіпецкія арнаментальныя матывы — сфінксы, львы, гермы, грыфоны і інш.

АНТАБЛЕМЕНТ — верхняя гарызантальная частка фасада будынка, порціка, падтрыманая калонамі ці пілястрамі. Падзяляецца на архітраў, фрыз і карніз.

АНТЫ — бакавыя сценкі ці пілоны, якія фланкіруюць калонны порцік.

АПСІДА (абсіда) — аб'ёмна самастойная частка храма; прамавугольны, шматвугольны, паўкруглы ў плане выступ, які замыкае прастору галоўнага нефа царквы; прызначана для размяшчэння алтара.
У каталіцкіх храмах дапаўняецца прэсбітэрыем.

АРАБЕСКІ — разнавіднасць арнамента, складзенага з геаметрычных фігур, спляценняў ліній, завіткоў, стылізаванага лісця, кветак і надпісаў.

АРКА — крывалінейнае перакрыцце праёма ў сцяне ці прасторы паміж дзвюма апорамі — слупамі, калонамі, пілонамі.

АРКАДА — шэраг аднолькавых па памерах і абрысах арак, якія абапіраюцца на калоны або слупы і ствараюць рытмічны паслядоўны рад.

АРКАТУРА — рытмічны рад дэкаратыўных несапраўдных арак на плоскасці сцяны.

АРКБУТАН — адкрытая вонкавая паўарка, якая перадае распор скляпення нефа на контрфорсы, размешчаныя за межамі асноўнага аб'ёму будынка.

АРНАТ — верхняе літургічнае аддзенне: 2 полкі, закругленыя ўнізе і замацаваныя плечавымі ўстаўкамі.

АРХІВОЛЬТ — дэкаратыўны элемент аздаблення аркі, які вылучае яе контур.

АРХІТЭКТОНІКА — асноўны прынцып пабудовы архітэктурнай кампазіцыі, вызначаны сістэмай сувязей яе асобных частак і элементаў.

АТЫК — дэкаратыўная сценка ці балюстрада над карнізам будынка ці порціка.