Кулагін А.М.
Каталіцкія храмы на Беларусі: Энцыклапедычны даведнік

Мн.: БелЭн, 2000. — 216с.: іл.
ISBN 985-11-0187-7

Энцыклапедычны даведнік «Каталіцкія храмы на Беларусі» прысвечаны касцельнаму дойлідству з часоў старажытнасці да нашых дзён. У ім змешчана інфармацыя пра вядомыя помнікі — касцёлы, кляштары, якія ўвайшлі ў скарбніцу сусветнай архітэктуры, малавядомыя помнікі і тыя, якія не дайшлі да нас па розных прычынах.

 

Ад аўтара

На беларускай зямлі з даўніх часоў з вялікай павагай ставіліся да Бога. Сведчанне таму — велічныя высокамастацкія храмы. Іх сівыя муры даносяць да нас шматвяковую гісторыю народа, шматпакутны лёс нацыі, яе імкненне да рэальнага зямнога дабрабыту, міру, ушанавання рэлігійных, па сутнасці, чалавечых ідэалаў. Таму храмы — гэта святыні, якія беражліва, з пакалення ў пакаленне, ахоўваў ад войнаў і гістарычных катаклізмаў народ, каб перадаць у будучыню ўвасоблены ў іх неацэнны духоўны скарб, неразменную каштоўнасць — душу нацыі.

Ва ўсёй сукупнасці вытокаў і праяў касцельная архітэкгура Беларусі — агульнанацыянальны гісторыка-культурны здабытак. Гэтыя хрысціянскія святыні арганічна ўвайшлі ў архітэктурнае, урбаністычнае і прыроднае асяроддзе краіны, сваімі манументальнымі гмахамі і слічастымі вежамі ўключыліся ў структуру гарадоў і вёсак Беларусі, фарміруючы іх манументальна-маляўнічыя панарамы і сілуэты. Яны стаяць на беларускай зямлі, будаваліся ў яе гістарычным і геапалітычным асяроддзі і з цягам часу зрасліся з гэтым асяроддзем. Дзейнасць заходняй хрысціянскай царквы пакінула ў нашай культуры значны след. Гэта і велічныя архітэктурныя манументы, некаторыя з якіх, надрыклад, Нясвіжскі касцёл езуітаў, лічацца шэдэўрамі агульнаеўрапейскай значнасді, і выдатныя творы мастадтва.

Велічныя храмы, манументальныя фрэскі і творы іканапісу — гэта бясцэнная культурная спадчына народа. Творы архітэктуры ўвасабляюць у сабе асаблівасці светаўспрымання, талент і вытанчанае пачуццё прыгожага, міралюбнасць народа. Архітэктурныя помнікі дапамагаюць узмацніць сувязь часоў, асэнсаваць перажытае. Што можа больш дакладна вызначыдь каштоўнасці кожнай культурнай эпохі, як не помнікі сакральнай архітэктуры? А калі адасобідца ад сакральнасці — ці гэта не ўвасабленне найтанчэйшых разлікаў, тытанічнай інтэлектуальнай і фізічнай працы, канцэнтрацыі ўсіх творчых магчымасцей народа ва ўсіх відах мастацтва — ад горадабудаўніцтва да аб'ёмнай архітэктуры, ад жывапісу да скульптуры, ад музыкі да тэатра?

Гэта кніга аб архітэктурных святынях каталіцызму — рэаліях шматвяковага духоўнага і матэрыяльна-культурнага жыцця. Мэта аўтара — адлюстраваць тое высокамастацкае, велічнае, культурна значнае, што ўнесла каталіцкае веравызнанне ў агульначалавечую скарбніцу гісторыка-мастацкіх каштоўнасцей краіны.

У энцыклапедычным даведніку «Каталіцкія храмы на Беларусі» змешчана каля 700 артыкулаў, прысвечаных творам касцельнага дойлідства з часоў старажытнасці да нашых дзён. У ёй чытач можа знайсці інфармацыю пра выдатныя помнікі старажытнага дойлідства, малавядомыя касцёлы і тыя, што знесены часам, не дайшлі да нас.

Кніга — вынік 30-гадовай прады ў гэтай галіне гістарычнай навукі Беларусі яе аўтара. Пры яе стварэнні выкарыстаны публікацыі многіх беларускіх даследчыкаў архітэктуры: У.А. Чантурыі, В.М. Чарнатава, Т.І. Чарняўскай, ІО.А. Якімовіча і іншых. Праведзена адпаведная работа над архіўнымі і бібліяграфічнымі крыніцамі.

Першую частку кнігі складаюць артыкулы пра канкрэтныя помнікі з характарыстыкай іх гістарычных і мастацкіх каштоўнасцей. Другая частка кнігі прысвечана страчанай архітэктурнай спадчыне. Матэрыялы першай і другой частак згрупаваны па населеных пунктах і змешчаны ў алфавітным парадку. У канцы кнігі прыводзіцца рэестр нявысветленых помнікаў, спіс літаратуры, тэрміналагічны слоўнік. У кнізе каля 500 чорна-белых і каляровых ілюстрацый.

Аўтар не прэтэндуе на ўсеагульны агляд каталіцкага будаўніцтва на Беларусі. Наступныя даследчыкі пашыраць і ўзбагацяць гэтую важную галіну нацыянална-культурнай спадчыны, удакладняць сабраны матэрыял.

А.М. Кулагін


<< открыть | закрыть >>

<< все Книги